Tragedia plus czas
Jay Duplass. Zrealizowawszy wraz z bratem Markiem projekty takie jak „Baghead” (2008), „Cyrus” (2010) i „Dwudziesto-pięcio-bój” (2012), na dekadę odpuścił sobie reżyserię. Spełniał się głównie jako aktor – grał u kolegów i koleżanek po fachu, zarówno na dużym, jak i na małym ekranie – oraz producent. Za kamerę powrócił za sprawą komediodramatu „Ktoś, gdzieś” (2022-2024). Nakręciwszy sześć odcinków, łącznie z pilotem, przerzucił się ponownie na pełny metraż.
Zaczął od utworu „Oszołomy z Baltimore” (2025), czyli słodko-gorzkiej opowieści o ludziach zmagających się z egzystencją, a przy okazji bezprecedensowej mieszanki kina bożonarodzeniowego i dzieł spod znaku tak zwanych ucieczek w noc (into-the-night movies). Nie minął jeszcze rok od jego premiery, która miała miejsce na teksańskim SXSW, a na festiwal Sundance – ostatnią edycję, jaka przed przeprowadzką do Boulder w Kolorado odbyła się w Park City w stanie Utah – trafił obraz „Do zobaczenia” (2026).
Wprawdzie na pierwszy rzut oka to tytuły różniące się od siebie, i to w dość dużym stopniu, zwłaszcza na poziomie formalnym, ale jest coś, co je łączy. Tym wspólnym mianownikiem jest samobójstwo. „Oszołomy z Baltimore” otwiera króciutki moment, w którym protagonista – interpretowany przez Michaela Strassnera, będącego skądinąd współscenarzystą filmu – podejmuje zakończoną fiaskiem próbę zabicia się. W „Do zobaczenia” z kolei bohaterki nie udaje się niestety uratować.
Leah (pojawiająca się w retrospekcjach oraz w odstających od reszty sekwencjach z pogranicza fantazji Kaitlyn Dever, aktorka znana między innymi z „W żałobie w drogę” Dana Levy’ego z 2023 roku) odbiera sobie życie, a jej odejście kładzie się cieniem na codzienności rodziny Whistlerów. W szczególności ze stratą nie może pogodzić się brat nieboszczki, to jest Aaron (w tej roli Cooper Raiff, jeden z najciekawszych młodych twórców działających w obrębie amerykańskiej X muzy, ostatnio odpowiedzialny za wyemitowany w 2025 roku serial „Hal & Harper”). Leah, jak często przyznaje chłopak, była jego najlepszą przyjaciółką, w związku z czym uzurpuje on sobie prawo do najintensywniejszego doświadczania smutku, co nie w smak jest jego starszej siostrze Emily (Lucy Boynton z „The Greatest Hits” Neda Bensona z 2024 roku), przez lata odnoszącej wrażenie, że zepchnięto ją na boczny tor.
Dwa miesiące po śmierci dziewczyny Whistlerowie – co bynajmniej nie powinno dziwić – są w rozsypce. Sęk w tym, że oni nawet nie ustalili, co z pogrzebem. Urna z prochami Leah stoi w sypialni matki i ojca, a więc Paige (Hope Davis z „The Mastermind” Kelly Reichardt z 2025 roku) i Roberta (David Duchovny z „Co będzie dalej?” Meg Ryan z 2023 roku), którzy od dłuższego czas funkcjonują na przeciwległych biegunach. Małżonkowie nie potrafią ze sobą rozmawiać. Ona prawdopodobnie choruje na raka, ale nie informuje nikogo o swoim stanie zdrowia – jest tak zrezygnowana, że woli myśleć o tym, jak uchronić preriokury ostrosterne przed wyginięciem. On, nie wiedząc, jak ma postępować, zatraca się w pracy. Jest adwokatem, który przed klientami wybucha niekontrolowanym płaczem.
Ryba, jak wiadomo, psuje się od głowy. Skoro rodzice mają problem z komunikacją, to w zasadzie dotyczy on wszystkich, którzy z nimi mieszkają (bądź mieszkali). Whistlerowie nie nadają na tych samych falach. Emily najchętniej wysłałaby każdego na terapię, choć i ona nie radzi sobie z emocjami (jako się rzekło – kobieta chodzi po świecie z przeświadczeniem, że została odepchnięta przez rodzeństwo, co oznacza tyle mniej więcej, iż kieruje się resentymentami i urazami). Aaron – przypominający duże dziecko cierpiące na zespół stresu pourazowego (to on odkrył ciało Leah) – jest tak pogubiony, że zamiast wchodzić w interakcje z najbliższymi, odzywa się do byłej partnerki imieniem Camila (Ariela Barer), od której najpierw całkowicie się odciął, a teraz w niepokojący sposób ją prześladuje.
„Czasami trzeba poczuć się gorzej, by poczuć się lepiej” – przekonuje Duplass. Jego „Do zobaczenia” powstało w oparciu o książkę „Tragedy Plus Time: A Tragi-Comic Memoir”, czyli wspomnienia Adama Caytona-Hollanda, komika z Denver w stanie Kolorado, który napisał również skrypt do filmu. To, że Duplass nie pracuje na własnym materiale, daje się we znaki. Tak się bowiem składa, że najnowszy zrealizowany przezeń utwór to kino nie do końca spełnione, powielające raczej wątki charakterystyczne dla przedstawień dysfunkcyjnych familii, aniżeli wprowadzające coś oryginalnego. Szkoda, tym bardziej że doskonale wiadomo, jak opowiadać umie Duplass (vide: „Jeff wraca do domu” z 2011 roku). Czy gdyby podzielił się reżyserią z Markiem, to niegdysiejszy duet osiągnąłby lepszy efekt? Można jedynie zgadywać. Tak czy siak, należy liczyć na to, iż „Do zobaczenia” nie jest ostatnim akordem w karierze tego twórcy, a on zadośćuczyni swoim fanom przy kolejnej okazji.
Recenzja filmu Do zobaczenia (See You When I See You); reż. Jay Duplass; USA 2026; 102 minuty
