Kino pokryte pyłem

Subiektywny przewodnik po amerykańskich filmach powstałych w latach trzydziestych.

Kino pokryte pyłem | Kino klasyczne | Kino amerykańskie lat 30. | Filmy lat 30. | Lata 30. | Brudne lata trzydzieste | Charakterystyka dekady

Od krachu na giełdzie do wybuchu drugiej wojny światowej. Od dobrobytu epoki jazzu po nędzę brudnej dekady. Od sceptycyzmu prezydenta Hoovera po Nowy Ład Roosevelta. Od studiów Wielkiej Piątki i Małej Trójki po niezależnych filmowców. Od gwiazd na ekranach po cenzurujący ich wybryki Kodeks Produkcyjny. Od przełomu dźwiękowego przez kolorowy obraz aż po najlepszy rok w dziejach Hollywood. Oto lata trzydzieste w pigułce. Dowiedz się więcej na ich temat!

Kino pokryte pyłem | Kino klasyczne | Kino amerykańskie lat 30. | Filmy lat 30. | Lata 30. | Rok 1930

W 1930 roku populacja Stanów Zjednoczonych wynosiła 122 miliony osób. Co piąty obywatel posiadał samochód. Linie lotnicze przetransportowały 375 tysięcy pasażerów. Bezrobocie wciąż jeszcze było na stosunkowo niskim poziomie, i to pomimo ekonomicznej depresji. Policja robiła naloty na nielegalnie działające spelunki z alkoholem, przejmując towar wart krocie. Odkryto planetę Pluton, rozpoczęto budowę Zapory Hoovera. Sinclair Lewis został pierwszym Amerykaninem nagrodzonym Noblem w dziedzinie literatury. Dwukrotnie przyznano Oscary: najpierw w kwietniu, potem w listopadzie. Filmy oglądano na ekranach 23 tysięcy kin. Spośród setek premier, które odbyły się na przestrzeni tych dwunastu miesięcy, wybrałem do omówienia zaledwie kilkadziesiąt tytułów, często zapomnianych bądź w Polsce praktycznie nieznanych, otwierających bogate kariery późniejszych renomowanych autorów, rzadko kiedy mających status arcydzieł, a jednak – z różnych względów – cieszących się popularnością wśród ówczesnej, niewiedzącej jeszcze, co ją czeka, widowni.

Kino pokryte pyłem | Kino klasyczne | Kino amerykańskie lat 30. | Filmy lat 30. | Lata 30. | Rok 1931

W 1931 roku Stany Zjednoczone liczyły 124 miliony mieszkańców, co oznacza, że populacja zwiększała się powoli. Szybko rosło z kolei bezrobocie – to podwoiło się i wynosiło już ponad 16 procent. Ci, którzy mieli jeszcze etat (głównie mężczyźni), w ciągu dwunastu miesięcy zarabiali średnio 1900 dolarów. Na nowy dom było ich więc stać po przepracowaniu trzech i pół roku, o ile w międzyczasie nie wylądowali na bruku. Urząd prezydenta wciąż piastował Herbert Hoover, który opowiadał się za utrzymaniem dotychczasowego kursu w sprawie prohibicji, przez Sąd Najwyższy uznanej za zgodną z konstytucją. Oficjalnym hymnem USA został „The Star-Spangled Banner” („Gwieździsty Sztandar”). W Nowym Jorku rozpoczęto budowę Centrum Rockefellera, a kilkanaście przecznic dalej oddano do użytku Empire State Building, do 1973 roku najwyższą konstrukcję na świecie. Cab Calloway i jego orkiestra nagrali szalenie popularny kawałek „Minnie the Moocher”, a Jane Addams – jako pierwsza Amerykanka i druga kobieta w historii – otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla. Ala Capone skazano na jedenaście lat więzienia za oszustwa podatkowe, zaś w stanie Nevada zalegalizowano hazard. Połowa gospodarstw posiadała radioodbiornik. Bilet na seans ruchomych obrazów kosztował około 20 centów, ale widownia nie dopisywała tak jak w poprzednim roku – tygodniowo sprzedawało się 75 milionów wejściówek. Odwróciły się też inne proporcje – więcej było kin wyposażonych w aparaturę do wyświetlania filmów dźwiękowych niż tych, które tkwiły w minionej, niemej epoce. Ten trend już nigdy nie uległ zmianie.